მთავარი    დეპარტამენტი    ისტორია     მუზეუმი     კურსები     მეცნიერება     წიგნები     სწავლება     პრაქტიკა

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის გეოლოგიის და პალეონტოლოგიის კათედრა დაარსდა 1941 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლო­გი­უ­რი კათედრის ბაზაზე.   ამ პერიოდში კათედრას არ გააჩნდა ინვენტარი, კო­ლექ­­ციები და სხვა მასალა, რაც საჭირო იყო სასწავლო პროცესის და კვლევითი მუ­შaობის ჩასატარებლად. იყო მხოლოდ ერთი ოთახი, სადაც ტარდებოდა ლექციები და იკ­რი­ბებოდნენ თანამშრომლები.

ძირითადი მატერიალური ბაზის შექმნა იწყება 1953 წლიდან, როდესაც პოლიტექ­ნი­კური ინსტიტუტის ახალ შენობაში კათeდრას გამოეყო სათaნადო ფარ­თო­ბი.

მუზეუმi, რომლის ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი მიუძღვის კათედრის გამგეს,  პროფ. გ. ხარატიშვილს (1905-1981), დამსახურებულად ატარებს მის სახელს. იგი შე­ი­ქ­მნა განამარხებული ორგანიზმების, მინერალების, ქანების კო­ლექ­ცი­ების და სხვა მა­სა­ლის დაგროვების, შესწავლის და სისტემატიზაციის შედეგად. მა­სა­ლის შეგროვება ხდე­ბოდა, ძირითადად,  კათედრის თანამშრომლების საველე სა­მუ­შაოების და სას­წა­ვ­ლო-გეოლოგიური პრაქტიკების ჩატარების დროს. კათედრა გეოლოგიურ პრაქტიკებს ატარებდა არა მარტო საქართველოს ტერიტორიაზე, არამედ ყოფილი სა­ბ­ჭოთა კავშირის გეოლოგიურად საინტერესო სხვადასხვა რეგიონში (სომხეთი, აზე­რ­ბაი­ჯანი, ცენტრალური აზია, ურალი, ციმბირი, ბალტიისპირეთი, რუ­­სეთის ვაკე, უკ­რა­ინა, ყირიმი, ჩრდილოეთ კავკასია და სხვ.).

მუზეუმი ფართოვდებოდა მასალის  დაგროვებასთან ერთად, რომელიც სათანა­დოდ მოწმდებოდა, მუშავდებოდა, თანდათან  იხვეწებოდა და მდიდრდებოდა. ამგ­ვა­­რად შეიქმნა  უნიკალური სასწავლო მუზეუმი, სადაც გამოფენილი ძირითადი თე­მატური მასალა  ასახავს დედამიწის აგებულებისა  და განვითარების ისტორიას. მუ­ზეუმს გააჩნია მდიდარი ფონდები, რომელსაც დიდი სამეცნიერო და სასწავლო მნი­შვ­ნელობა აქვს. მის საცავებში ინახება ათასობით ქანის, ნამარხის და მინერალის ნიმუში. მუზეუმში გამოფენილია აგრეთვე გეოლოგიური ჭრილების ამსახველი მა­სა­ლა, პანოები, მაკეტები, ნამარხი ორგანიზმების მულიაჟები, სურათები, გამოჩე­ნილ მეც­ნიერთა პორტრეტები, ძველი ლანდშაფტების სქემები, რუკები, განმარტები­თი ტექ­სტები, რომლებიც სტუდენტებს მასალის ათვისებაში ეხმარება.

მუზეუმის შესასვლელთან, კედელზე კიდია მამონტის ეშვის მაკეტი, რომელიც კა­­­თედ­რის ყოფილი თანამშრომლის პ. პეტროვის მიერაა შესრულებული (მის მიერვე არის შესრულებული მუზეუმში არსებული მაკეტებისა და სურათების უმრავლესო­ბა).

მუზეუმის ექსპონატები, თემატიკის შესაბამისად, სამ ვრცელ დარბაზშია განთავ­სე­ბული.

პირველი დარბაზი  დინამიკური გეოლოგიის განყოფილებას უჭირავს.

აქ გამოფენილი მასალა ასახავს დედამიწის აგებულებას და გეოლოგიურ პრო­ცე­სებს, რომლებიც ქმნიან დედამიწის ქერქის თანამედროვე სახეს, რაც ქანების და მი­ნერალების სათანადო კოლექციებით არის წარმოდგენილი.

ამავე დარბაზში გამოფენილია  ვულკან ვეზუვის მოქმედების ფერადი მაკეტი, სა­ქარ­თველოს გეოლოგიური რუკა. კედლებზე კიდია ფერადი სურათები და პლა­კა­ტე­ბი, რომლებზედაც გამოსახულია ქარის მოქმედებით  და გამოფიტვის შედეგად წარ­მო­ქმნილი რელიეფის ფორმები, მიწიქვეშა წყლების, ზღვების, მდინარეების, მყინ­ვა­რების  გეოლოგიური მოქმედება, გეიზერები იელოუსტონის ნაციონალური პარკი­დან  (ჩრდილო ამერიკა) და სხვ.

    მეორე  დარბაზი  ეთმობა პალეონტოლოგიისა და ისტორიული გეოლოგიის განყოფილებას.

აქ  წარმოდგენილია მდიდარი პალეონტოლოგიური და გეოლოგიური ექს­პონა­ტები (თანამედროვე და ნამარხი ორგანიზმების კოლექციები, მაკეტები, წარსული გეო- ლო­­გიური ეპოქების რეკონსტრუქციები, ქანების ნიმუშები და სხვ.), რომლებიც თვალნათლივ ასახავენ  დედამიწის ქერქის და სიცოცხლის განვითარების ისტორიას. მნახველი რწმუნდება, თუ როგორი გრანდიოზული გეოლოგიური პროცესები მოქ­მე­დებდა და მოქმედებს ჩვენ პლანეტაზე და რა დიდი დრო გასულა დედამიწისა და პირველი მარტივი ორგანიზმების წარმოშობის შემდეგ, რომ ბუნებაში ყველაფერი ჩნდება, ვითარდება და იცვლება კანონზომიერად. განვითარების  პროცესში  პრიმი­ტი­ული ორგანიზმებიდან  რთული  და მრავალფეროვანი არსებები ვითარდებიან;  ყვე­ლაფერი მოძრაობაშია, ვითარდება, კვდება და ადგილს უთმობა ახალს.

დარბაზის ცენტრალურ ნაწილში კარადების ორი მწკრივია (პალეონტოლო­გი­ური ნაწი­ლი), სადაც გამოფენილია სისტემატიკის მიხედვით დალაგებული უხერხემ­ლო­თა ნიმუშები (უმარტივესნი, ღრუბლები, ნაწლავღრუიანები, მხართფეხიანები, კანეკ­ლიანები, მოლუსკები და სხვა), კედლებთან კი ქრონოლოგიური თანამიმ­დევ­რო­ბით განლაგებულია დედამიწის გეოლოგიური განვითარების ამსახველი მასალა.

დარბაზის შესასვლელში, მარჯვენა მხარეს, კედელთან გამოფენილია თანამედ­­რო­­ვე ფა­უნის კოლექცია. აქ წარმოდგენილი საკმაოდ მდიდარი და საინტერესო მა­სა­ლა ჩამოტანილია ჩვენი პლა­ნე_­­ტის სხვადასხვა ადგილიდან როგორც კა­თედრის წევ­რე­ბის, ასევე ყოფილი სტუ­დენ­ტე­ბის მიერ.

მესამე დარბაზში ხეხემლიანთა განყოფილება არის მოთავსებული.

ხერხემლიანების განამარხებული ნაშთები მოიპოვება ზღვიურ და კონტინენ­ტ­ურ ნალექებში, თუმცა გაცილებით იშვიათად, ვიდრე უხერხემლოთა ნაშთები. ზღვი­­ურ ნა­ლე­ქე­ბ­ში, ჩვეულებრივ, გვხვდება ხერხემლიანთა ჩონჩხის მხოლოდ ფრაგ­მენ­ტე­ბი. კონტინენტურ წარ­მონაქმნებში ცნობილია  დიდი რაოდენობის ნამარხი ხერ­ხე­მ­ლიანების ადგილსაპოვრები (ჩრდილოეთი დვინა, ყაზახეთი, მონღოლეთი, ჩრდი­ლო ამერიკა, საფრანგეთი). ეს მასალა მსოფლიოს ცნობილ მუზეუმებში ინახება.

დარბაზში გამოფენილი მასალა ძირითადად მოდელებით, პანოებით, სურა­თე­ბით, ასლებით და მაკეტებით არის წარმოდგენილი. აქ შეიძლება გავეცნოთ მარ­ტო­რ­ქე­­ბის ერთ-ერთ უძველეს წარმომადგენელს ინდრიკოთერიუმს, იურულ მფრი­ნავ ქვე­წა­რმავალს რამფორინხუსს, მამონტის და ვეშაპის კბილებს, ცარცული ასაკის მტა­ცე­ბელ დინოზავრს ტირანოზავრს, თანამედროვე ფრინველების გვიან­იურულ წი­ნაპარს არ­­ქეო­პტერიქსს, მონღოლეთში აღმოჩენილ ტარბოზაურუსს, დია­ტო­მიტებს ქი­სა­თი­ბი­­დან, რომლებზეც კარგად არის დაცული თევზებისა და ბაყა­ყების  სკელეტის აღ­ნა­ბეჭდები, პლიოცენურ გიგანტურ ირემს, დიპლოდოკებს, ხმალკბი­ლიანებს, მაჯაფარ­ფ­ლიანებს, გვარ ლატიმერიას და სხვა საინტერესო მასა­ლას.

საყურადღებოა გამოფენილი მასალა, რომელიც ადამიანის წარმოშობის საკით-

ხებს ეხება (ორი პანო: ქვის ხანის ადამიანების ცხოვრების ნირი, კრომანიონელები, ბი­­­­ჭუნა-ნეანდერტალელი, კარადაში - არქეოლოგიური მასალა, უდაბნოპითეკი,

აუს­­­ტრალოპითეკი და სხვ.). დიდ შუშის ვიტრინაშია შიმპანზეს, პიTეკანთროპის,

სი­­­­­ნანთროპის, ჰაიდელბერგელი ადამიანის თავის ქალა, ქვედა ყბა. კედელზე ჰკიდია დი­­­დი ფერადი სურათები (პერმული ლანდშაფტი პარეიაზავრით და  ინოსტრანცე­ვი­ა­თი, ცარცული ასაკის ზაუროლოფუსით და სხვ.), აგრეთვე კარბონული მწერის მო­დე­ლი.

მუზეუმში  დაცულია მონოგრაფიული პალეონტოლოგიური მასალაც. 

სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტის ბაკალავრების, მაგისტრანტების და დოქ­ტო­რანტების გარდა, მუზეუმი დიდ დახმარებას უწევს ყველას, ვინც დაინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლია როგორც გეოლოგიით, ასევე სიცოცხლის წარმოშობისა და განვითარების საკით­ხე­­ბით. ამის დასტურია მრავალრიცხოვანი ჩანაწერი მუზეუმის ჟურნალში.