CERN / CMS Collaboration
CERN / CMS Collaboration
- ზვიად წამალაიძე
- იური ბაღათურია
- ირაკლი ლომიძე
- დავით ლომიძე
კვლევის დასახება, ამოცანა, გამოწვევა და მიზანი
CMS (Compact Muon Solenoid) ექსპერიმენტის სამეცნიერო შედეგები და ჰიგსის ბოზონის თვისებების კვლევა.
სტანდარტული მოდელის ფარგლებს გარეთ არსებული ახალი ნაწილაკებისა და მოვლენების ძიება და ჰიგსის ბოზონის თვისებების ზუსტი გაზომვა მოითხოვს მუდმივად განვითარებად, უაღრესად რთულ დეტექტორულ სისტემას.
დეტექტორის მუშაობის უწყვეტი გაუმჯობესება მომავალი, უფრო მაღალი ინტენსივობის LHC-ის ეტაპებისთვის (Phase-2 Upgrade), მონაცემთა უწყვეტი შეგროვება და დამუშავება.
ჰიგსის ბოზონის მასის, spin-ისა და დაშლის არხების ზუსტი გაზომვა და ახალი ფიზიკის ძიება.
სტუ-ის მკვლევრები და გუნდის წევრები ექსპერიმენტებში
CERN-ის ოფიციალური წყაროს მიხედვით, ქართული ჯგუფი (გაერთიანებული — სტუ და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) CMS-ის წევრია 1992 წლიდან, ჯერ კიდევ კოლაბორაციის ოფიციალურ დაფუძნებამდე. ჯგუფი მონაწილეობდა CMS-ის ტექნიკური დიზაინის შემუშავებაში 1996 წლის ტექნიკური დიზაინის ანგარიშის (TDR) თანაავტორობით, ასევე ადრეულ ეტაპებზე HCAL-ისა და ECAL-ის დეტექტორების მშენებლობაში (RDMS CMS ჯგუფებთან ერთად).
დღეისათვის ჯგუფის საქმიანობა მოიცავს წვლილს RPC (მიუონური სისტემის Resistive Plate Chambers) და HCAL (ჰადრონული კალორიმეტრი) დეტექტორებში, CMS-ის IT პროგრამებსა და გეომეტრიის სამუშაო პაკეტების განვითარებაში მონაწილეობას, ლოკალურ და ცენტრალურ ცვლებში მონაწილეობას მონაცემთა შეგროვების პროცესში. მომავალი გეგმები დაკავშირებულია Phase-2 Upgrade-სთან (RPC, HCAL) და HGCAL დეტექტორის ქვესისტემის მშენებლობასთან.
კვლევის სტატუსი და ვადები
CMS აქტიურად ფუნქციონირებს 1992 წლიდან დღემდე. ჰიგსის ბოზონის აღმოჩენა გამოცხადდა 2012 წლის ივლისში, რის შემდეგაც კვლევის ფოკუსი გადავიდა ბოზონის დეტალურ დახასიათებაზე. ამჟამად მიმდინარეობს მონაცემთა აქტიური დამუშავება და მომზადება LHC-ის მომავალი, უფრო მაღალი სიკაშკაშის ეტაპისთვის (High-Luminosity LHC).
გამოყენებითი პოტენციალი
- ფუნდამენტური ფიზიკის ცოდნის გაფართოება სამყაროს ნაწილაკოვანი აგებულების შესახებ
- დეტექტორული ტექნოლოგიების (კალორიმეტრია, მიუონური დეტექტირება) განვითარება, სამედიცინო ვიზუალიზაციისა და რადიაციული დეტექტირების პრაქტიკული გამოყენებით
- საერთაშორისო სამეცნიერო კადრების მომზადება და ცოდნის გაზიარება ქართველი ინჟინრებისა და ფიზიკოსებისთვის
სხვა კვლევები
CERN / CMS HGCAL Collaboration (CMS Upgrade Program)
მაღალი გრანულარობის კალორიმეტრის შექმნა დიდი ადრონული კოლაიდერის მაღალი სიკაშკაშის მოდერნიზაციისთვის
