სტუ-ის მეცნიერებმა, ევროპის ბირთვული კვლევების ორგანიზაციასთან (CERN) კოლაბორაციის ფარგლებში, iRPC გაუმჯობესებული ტიპის კამერები დაამზადეს

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ევროპის ბირთვული კვლევების ორგანიზაციის (CERN), CMS ექსპერიმენტის მიონური სისტემის RPC ჯგუფთან კოლაბორაციის ფარგლებში, CMS ექსპერიმენტის მოდერნიზაციის გეგმით გათვალისწინებული 80 ერთეული iRPC გაუმჯობესებული ტიპის კამერების და მათთვის საჭირო სრულიად ახალი ტიპის ელექტრონიკის დამზადება დაასრულეს. 

iRPC გაუმჯობესებული ტიპის კამერების საბოლოო ტესტირება კოსმოსური მიონების დანადგარზე ჩატარდება, რომელიც, თავის მხრივ, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კვანტური ფიზიკის და საინჟინრო ტექნოლოგიების ინსტიტუტის მეცნიერებმა იური ბაღათურიამ და ირაკლი ლომიძემ CERN-ის ნ904-ე ლაბორატორიაში ააწყვეს. 

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის განცხადებით, საქართველოსა და ბირთვული კვლევების ევროპულ ორგანიზაციას შორის თანამშრომლობა უკვე 30 წელზე მეტს ითვლის, რომლის ფარგლებში მრავალმა ქართველმა მეცნიერმა გააგრძელა კვლევითი საქმიანობა CERN-ში.

როგორც აკადემიკოსი დავით გურგენიძე აცხადებს, ევროპის ბირთვული კვლევების ორგანიზაციის ოთხი ძირითადი ექსპერიმენტიდან ორში – ATLAS და CMS ექსპერიმენტში, წარმატებით მოღვაწეობენ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერები.

„საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინჟინრებმა და მეცნიერებმა ოთარ კემულარიამ, იური ბაღათურიამ, ირაკლი ლომიძემ გადამწყვეტი წვლილი შეიტანეს კამერების ახალი ელექტრონიკისათვის საჭირო გაცივების სისტემის შექმნაში. მათ შეიმუშავეს ამ სისტემის კონსტრუქცია. ასევე, დამზადდა პროტოტიპი, რომლის ტესტირების შედეგების გათვალისწინებით მომზადდა სამუშაო ნახაზები და დამზადდა 160 ერთეული გაცივების ფირფიტა და 80 ერთეული წყლის მიწოდების მილი, რომლებიც გაიგზავნა ცერნში და დაიწყო მათი დაყენება კამერებზე. 2025 წლის იანვარში დაიწყება ახალი RPC კამერების ჩაყენება CMS დანადგარზე და საბოლოო ტესტირების შემდეგ მათი ჩართვა ფიზიკური მონაცემების დაგროვების სისტემაში. ვულოცავ, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კვანტური ფიზიკისა და საინჟინრო ტექნოლოგიების ინსტიტუტის მეცნიერ-მკვლევრებს მორიგ, დიდ წარმატებას“, – აცხადებს დავით გურგენიძე. 

ინფორმაციისთვის, ცოტა ხნის წინ აკადემიკოსი დავით გურგენიძე ევროპის ბირთვული კვლევების ორგანიზაციის (CERN) მიწვევით, სამუშაო ვიზიტით ჟენევაში იმყოფებოდა. ვიზიტის ფარგლებში რექტორი CERN-ის ერთ-ერთი უდიდესი CMS ექსპერიმენტის ლიდერს, ჯგუფის ხელმძღვანელ დოქტორ ლუკა მალგერის, CMS ექსპერიმენტის წამყვან მეცნიერს, პროფესორ ტიციანო კამპორეზის და RPC ჯგუფის ხელმძღვანელს, დოქტორ სალვატორე ბუენტემპოს შეხვდა.

CMS კოლაბორაციის წევრებთან აკადემიკოს დავით გურგენიძის შეხვედრის შედეგად გადაწყდა, რომ CERN-ი, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში CMS კოლაბორაციის კონკრეტული ამოცანების განსახორციელებლად, ფიზიკის თანამედროვე საუნივერსიტეტო ლაბორატორიის განახლება-მოწყობაში შეიტანს წვლილს და ამ მიზნით უნივერსიტეტს უახლეს ტექნიკას გადასცემს.

აღსანიშნავია, რომ აკადემიკოსი დავით გურგენიძე საქართველოსა და ფიზიკაში ელემენტარული ნაწილაკების მსოფლიოს უდიდესი ლაბორატორიის, ბირთვული კვლევების ევროპული ორგანიზაცია – CERN-ს შორის ურთიერთობის გაღრმავებისა და CMS კოლაბორაციაში შეტანილი წვლილის, ასევე, პირადი საორგანიზაციო და სამეცნიერო მიღწევებისთვის, CMS ექსპერიმენტის ასოცირებული წევრია.